Op Maat

‘Een Snoer van Parels’, verhalen over verwondering, hoop, veerkracht en verbinding

Tijdens de training ‘Een Snoer van Parels’ vertellen de deelnemers elkaar verhalen over hun levenservaringen, hun dromen, etc. Parels! Ze inspireren elkaar, schrijven hun verhalen op, maken gedichten. Al werkende weg krijgen ze onderricht in ‘hoe schrijf ik een tekst’ en ‘hoe presenteer ik mezelf’. De sessies kunnen resulteren in een bundel of een presentatie/lezing. Het allerbelangrijkste is de ontmoeting. Door verhalen leren we immers de ander kennen, geven we kleur aan de samenleving en rijgen we een kostbaar snoer van gave, gebarsten of glanzende parels.
De training is maatwerk. Van tevoren worden de wensen geïnventariseerd.
Aantal sessies: 6
Duur: 2 uur per sessie
Aantal deelnemers: 15
Organisatie: Stichting Beleef Taal/Anita Poolman Producties
Samenstelling training en begeleiding: Anita Poolman

In de periode januari – maart 2018 is het project uitgevoerd in de Haagse wijk Laak. Op 8 maart lazen deelnemers voor uit eigen werk in het Laaktheater. Binnenkort komt de bundel ´Iedereen is kostbaar´ uit.

Een Snoer van Parels-lezing

“Er was eens …”, een cursus over de magie van verbeelden, (toneel)spelen en sprookjes

“Wie sprookjesogen heeft, ziet een wereld vol wonderen.” (H.C. Andersen)

Toneelspelen is een prachtig middel voor een kind om zichzelf en de omgeving te ontdekken. Kinderen vinden het heerlijk om “te doen alsof”, te fantaseren en te spelen.

Tijdens deze speelse ontdekkingsreis leren de leerlingen de basisbeginselen van (toneel)spelen. Ze leren zich bewust te bewegen in de ruimte; hun stem op verschillende manieren te gebruiken; te bewegen en te voelen als een ander: als een heks, reus, dwerg, prins, prinses, dier, etc. Ze leren, wat er allemaal gebeurt in sprookjes: goede en kwade dingen.

Alles draait om de verbeelding in het speellokaal dat wordt omgetoverd in een magische toneelruimte.

Doelgroep: groepen middenbouw basisonderwijs

Aantal leerlingen: maximaal 15

Duur: 10 sessies van 1 uur per week (in overleg kan de duur worden aangepast)

In het kader van ‘Verlengde Schooldag’ of anderszins

(Helen Parkhurstschool, Den Haag van april tot oktober 2016)

repetitie Repelsteeltje

NT2-over en met school

“Het woord is de woning van taal en gevoel.”
(S. Vinkenoog)

‘NT2-over en met school’ is een NT2-cursus op maat voor moeders van de Dalton Basisschool Helen Parkhurst, Escamp. Taalbeleving en taalplezier zijn essentiële uitgangspunten. Het lesprogramma is speciaal ontwikkeld en gebaseerd op behoeften en wensen van de cursisten. De betrokkenheid met de school wordt bevorderd. Een combinatie van kennisoverdracht (taalregels/woordenschat/spreekvaardigheid) en taalbeleving: bezoeken aan bibliotheek en museum, een excursie door een Haags park, deelname aan schoolse activiteiten, uitwisseling van diverse kunstuitingen, zoals gedichten en poëzieregels:

Y tu me preguntas que es la musica?

En jij vraagt mij wat muziek voor mij is?

Muziek is leven.

Muziek is lucht.

Muziek is aarde.

Muziek ben jij!

(Toni Otero Vittori)

Van 2012 tot 2015 is de cursus georganiseerd onder de vlag van Taal in de Buurt, een initiatief van gemeente Den Haag, in samenwerking met Stichting Beleef Taal. Sinds de gemeente in september 2015 de subsidie heeft stopgezet ligt de organisatie bij Anita Poolman Producties en de Helen Parkhurstschool.

foto: Mieke Schlaman

Mauritshuis, Den Haag (foto: Mieke Schlaman)

“Het begint met taal”, maatwerkworkshops en -cursussen

“Het begint met taal”
De kracht van het woord is groot. We luisteren of we luisteren niet; we begrijpen of we begrijpen niet. Dat is en was zo van alle tijden.

Kennis over onszelf ontwikkelen we door opgedane ervaringen maar ook door kennis van de ander. Die kennis van de ander krijgen we door gesprekken, door brieven, verhalen, gedichten. Het uitwisselen van ervaringen, van verhalen verrijkt ons, doet ons elkaar begrijpen, leert ons accepteren. Woorden ontroeren, maken blij, maar kwetsen ook. Het schrijven helpt ons omgaan met emoties, helpt ons gedachten te ordenen, helpt ons ook tot inzicht te komen. Dat is dus de kracht van het woord.

Taalworkshop op maat (poëzie/proza/verhalen vertellen-presentatie)

Tijdens workshops of bijeenkomsten zetten de deelnemers onder begeleiding van Anita Poolman gedachten of ervaringen op papier en delen die met elkaar. Het kan zijn dat dit resulteert in de totstandkoming van een bundel of een presentatie, afhankelijk van de gemaakte afspraken. Tijdens een intakegesprek worden afspraken gemaakt over de organisatie, de opbouw en de inhoud/het thema van de workshop.

Een voorbeeld is de maatwerkworkshop ‘Juweeltjes van verhalen’ voor medewerkers van het Haags Historisch Museum (2009-2010):

‘Juweeltjes van verhalen’ een workshop over de kunst van het verhalen vertellen
Bij het luisteren naar een verhaal krijgen de oren ogen. (Arabisch spreekwoord)

foto: Haags Historisch Museum

foto: Haags Historisch Museum

We vertellen – onbewust – de hele dag door. Vaak zonder ons af te vragen hoe we overkomen: hoe klinkt mijn stem; praat ik duidelijk; kom ik rustig of druk over; kijk ik mijn gesprekspartner met een open vizier aan of juist niet; maak ik mijn zinnen af? Wat is toch de reden dat de ene verteller zijn luisteraar raakt, en de andere niet? De kunst van het verhalen vertellen is een individuele zoektocht. Het is een kwestie van bevlogenheid, bewust worden en blijven en beleven. Het woord is essentieel, maar ook je eigen lichaam, basisinstrument bij het vertellen, speelt een belangrijke rol.

-workshop op locatie
-aantal: 8 – 10 deelnemers
-duur: ca. 1,5 uur (in overleg)

‘Alles in de wind’, spel- en taalproject (onderbouw basisschool)

Alles in de wind-hoofdpersonen

Met behulp van poëzie en versjes komen kinderen in aanraking met verschillende (taal)aspecten, zoals klank, rijm, articulatie, betekenis en gevoelens. Door middel van spel en improvisatie worden ze gestimuleerd hier zelf actief mee aan de slag te gaan. Aangesloten wordt bij de taalmethode waarmee de school werkt.

De lessen zijn een mengeling van taalbeleving, (poppen)toneel, spel en improvisatie en zijn – in overleg – gebaseerd op begrippen die in de klas worden behandeld.

In een van de versies van “Alles in de wind” is tijdens iedere les ondeugende, maar verdrietige poëziepaljas Olleke Bolleke van de partij. Hij is zijn zusje Rosa kwijt geraakt. Ze is verdwaald in dromenland. Alleen een heel oude toverspreuk kon haar terughalen: “Hebban olla vogala …..” Wat was toch het laatste woord van de spreuk? Brommerige mijnheer Zwaan biedt zijn hulp aan. De lessen blijven tot en met de feestelijke afsluitingsbijeenkomst spannend. Uiteindelijk wordt Rosa teruggevonden. Eind goed al goed!

Spel en leiding Anita Poolman

Activiteiten
-aantal lessen: 6 (in overleg aan te passen)
-duur les: ca. 45 minuten
-feestelijke afsluiting voor ouders/verzorgers/leerkrachten
-bundel met lesmateriaal

Voorbereiding:
-Van tevoren neemt Anita Poolman contact op met de leerkracht. Afspraken worden gemaakt over de opzet van de lessen, rekeninghoudend met de samenstelling van de groep en de taalmethode (piramide, schatkist, etc.).

Bestemd voor:
– groep 2/3
– in overleg: onder schooltijd; naschoolse opvang; verlengde schooldag/-tijd

“De wind zat een verhaaltje voor te lezen”, cursus over de magie van vertellen, voorlezen en voordragen (middenbouw basisschool)

“De wind zat een verhaaltje voor te lezen”, een cursus over de magie van vertellen, voorlezen en voordragen
rondom verhalen, sprookjes en gedichten van Annie M.G. Schmidt onder begeleiding van Anita Poolman

De wind zat een verhaaltje voor te lezen
aan zeven boterbloemen in het gras

Hoe lees je deze regel voor?  Met spanning in je stem of met verbazing? Spreek je alle woorden duidelijk uit? Bestaat het echt? Kan de wind een verhaal voorlezen ….? Het is spannend en heerlijk om een gedicht of verhaal te vertellen aan een publiek en dit samen te beleven; het is heerlijk om een tekst uit te beelden en te beleven …. De verhalen worden werkelijkheid, worden écht! Dat is magie, is betovering, is een sprookje …. vertellen, fantaseren en meebeleven.

De leerlingen leren de basistechnieken van voorlezen en voordragen. Ze leren hoe ze om kunnen gaan met spanning; ze leren hoe ze hun stem kunnen gebruiken, hun adem; ze leren meer over hun houding. Handig en zinvol voor toekomstige spreekbeurten, presentaties, etc. Hun verbeelding, hun fantasie wordt geprikkeld. Ze verplaatsen zich in de situaties, in de gevoelens van de personages, van anderen  ….

-aantal lessen: in overleg
-lesduur: 60 minuten
-ruimte: klaslokaal, speellokaal
-lesmateriaal: map met lesmateriaal en verhalen/gedichten

Van tevoren worden nadere afspraken gemaakt over de opzet rekeninghoudend met wensen, samenstelling van de groep, etc.

Periode 5 oktober t/m 14 december 2015: Dalton Basisschool Helen Parkhurst, Den Haag in het kader van de Verlengde Schooldag

De magie van voorlezen en voordragen-een cursus rondom het werk van A.M.G. Schmidt

De magie van voorlezen en voordragen-een cursus rondom het werk van A.M.G. Schmidt

 

‘De wonderlijke wereld van poëzie’, poëziecursus (midden- en bovenbouw basisschool)

Poëzie gaat over wat je ziet, hoort, ruikt, proeft en voelt. Poëzie kan over heel gewone en heel bijzondere dingen gaan. Poëzie is magie. Het is leuk en spannend om met weinig woorden veel te zeggen, om heel stil te bedenken wat je opschrijft, hoe je de woorden opschrijft. Het is fijn om gedichten te lezen, om te luisteren naar elkaars dichtregels, erover te praten, om gedichten voor te lezen … Anita Poolman neemt leerlingen van groepen 4 t/m 8 ” aan de hand door “de wonderlijke wereld van poëzie”. Het poëzieproject is opgebouwd uit drie elementen. De jonge dichters dromen, toveren en spelen met woorden en maken wens-, kleur- en droomgedichten; maken kennis met Nederlandse dichters en praten met elkaar over de inhoud van de gedichten; lezen voor uit eigen of andermans dichtwerk. (Hoe doe je dat? Laat je de woorden van binnen, in je hoofd, ontstaan? Kijk je het publiek aan? Hoe klinkt je stem? Is het normaal dat je het eng vindt? Wat gebeurt er met je adem?) De gedichten (groeps- en individuele gedichten) worden bijeen gebracht in een poëziebundel, zodat de leerlingen kunnen nagenieten van hun dichtregels. Bij de afsluiting van het project ontvangen ze een oorkonde voorzien van een eigen dichtregel. (Het is mogelijk het project in te passen in bijvoorbeeld een themaweek, Kinderboekenweek of aan te passen aan de gehanteerde taalleerlijn.)
Voorbereiding:
– Van tevoren neemt Anita Poolman contact op met de leerkracht. Afspraken worden gemaakt over de opzet van de lessen, rekeninghoudend met de samenstelling van de groep en – indien gewenst – de taalleerlijn
Bestemd voor:
– groep 4 t/m 8
Aantal en duur:
– tijdens schooltijd: 3 lessen van max. 60 min. per groep
– naschoolse opvang/verlengde schooldag/schooltijd: in overleg

Mauritshuis, Den Haag

Het meisje met de parel, Johannes Vermeer, Mauritshuis, Den Haag

Ze is zo mooi als mijn buurmeisje
maar dan drie eeuwen terug.
Ze is zo verlegen
aan haar mond te zien.
Ze lijkt zo ernstig als iemand
die zittend slaapt met haar ogen open.
Ze maakt met haar schoonheid
vieze kleren van vuil naar schoon.
(Roemer van Sinttruijen, groep 6)

‘Poëzie aan huis of elders’, een poëziebeleving

‘Is mij een’ voddery gevallen uyt de penn?’

De 17de-eeuwer Constantijn Huygens herlas maanden later een gedicht van zijn hand om er zeker van te zijn, dat het hem nog net zo bekoorde als bij de totstandkoming. Pas dan liet hij het anderen lezen en ging hij over tot publicatie.

Poëzie raakt iedereen. Je kunt een gedicht in stilte ondergaan of je kunt met anderen de magie van de woorden delen.
Onder het motto ‘Is mij een’ voddery gevallen uyt de penn’ leidt Anita Poolman poëziemiddagen of -avonden. De bijeenkomst wordt opgebouwd rondom gedichten die de deelnemers mooi, leuk of intrigerend vinden. Anita Poolman zet in een introductie een aantal facetten van de poëzie uiteen. Daarna lezen de deelnemers de gedichten, delen ze hun bevindingen en raken ze al of niet bevlogen door de woordkunst. “In het leven … en ook in de taal zijn nuances alles”, schreef Louis Couperus eens. En zo is het ook.

Duur: ca. 1,5 uur (opbouw van het programma in onderling overleg)
Maximaal aantal deelnemers: 10 (bij meer deelnemers nader overleg over inhoud/opbouw programma)
Drie weken voor de bijeenkomst leveren de deelnemers hun gedichtenkeuze aan.

Na afloop van de bijeenkomst wordt een bundel op maat uitgereikt.

poëzieworkshop 'De mens', 2013

poëzieworkshop ‘De mens’, 2013

Mens is een zachte machine,
een buigbaar zuiltje met gaatjes,
propvol tengere draadjes
en slangetjes die dienen
voor niets dan tederheid
en om warmer te zijn dan lucht.
Och, hij heeft ademzucht
en hart-arbeid.
(dichtfragment uit ‘Mens’, Leo Vroman)

Voordrachten op maat

Gedurende dertig jaar stelt Anita Poolman in opdracht voordrachten samen ter gelegenheid van de meest uiteenlopende bijeenkomsten of evenementen variërend van de overhandiging van een rapport aan een staatssecretaris, de startbijeenkomst van de Academie voor Overheidscommunicatie, de herdenking van de sterfdag van Constantijn Huygens, studiebezoeken van communicatieadviseurs uit Oost-Europa tot afscheidsrecepties en huwelijken. Van 1981 tot 2011 verzorgde ze jaarlijks in mei korte voordrachten voor onder andere de Dodenherdenking op de Grebbeberg.

Het gesproken woord geeft een aparte dimensie aan een bijeenkomst. Het doet een gezelschap even stilstaan bij de essentie. ’t Maakt niet uit of die essentie ernstig, weemoedig of blij van toon is.

“Woorden hebben vleugels, stijgen tot de hemelse hoogten en duren tot in de eeuwigheid”, sprak een rabbijn in Litouwen eens …

een besloten middag gevuld met Couperus-voordrachten

een besloten middag gevuld met Couperus-voordrachten, Louis Couperus Museum (foto: Ellis Mensinga, 2014)

‘De kunst van vertellen, voordragen en presenteren’, workshop over spreekvaardigheden en presentatietechnieken

foto René Verleg

foto René Verleg

Workshop spreek- en presentatievaardigheden

Inhoud

Onder het motto “Elke presentatie, speech, voordracht, etc. is een generale repetitie voor de volgende” maken de deelnemers op een ontspannende en inspirerende manier kennis met verschillende basisaspecten van spreekvaardigheid en presentatietechniek. Kernbegrippen zijn taalbeleving en maatwerk. Wat komt er allemaal kijken bij het voeren van een gesprek, het vertellen van een verhaal, het presenteren van een plan, het voordragen van proza of poëzie?
Belangrijke elementen zijn verbeelding/fantasie, expressie, concentratie, maar ook (technische) aspecten als de opbouw en stijl van een tekst, lichaamshouding, ademtechniek, stemgebruik, tekstbehandeling. Dit alles is toegespitst op het kennisniveau van de deelnemers. Er is ruimte voor eigen wensen, die van tevoren worden opgegeven.

Iedere sessie heeft een vaste opbouw en begint met adem- en stemoefeningen. Op basis van improvisaties en opdrachten wordt er geoefend en gerepeteerd. De nadruk ligt op het behoud van eigen stijl en zeggingskracht.

Doel

Als je met elkaar – in een oprechte en vertrouwelijke sfeer – de juiste snaar weet te raken, dan kun je grenzen overschrijden. Door de opgedane kennis van de basiselementen, door de oefeningen en het uitwisselen van ervaringen hebben de deelnemers handvatten aangereikt gekregen, die hen helpen, tot steun zijn bij de voorbereiding van toekomstige situaties: het voeren van een lastig gesprek, het houden van een presentatie, etc. Daarnaast is het de bedoeling dat hun zelfvertrouwen is gegroeid nu ze hun sterke punten kennen en ze bijvoorbeeld beseffen dat een gezonde spanning erbij hoort en een positieve uitwerking kan hebben.

Opzet

-aantal sessies: in overleg
-maximaal aantal deelnemers: ca. 15
-van tevoren vindt een intakegesprek plaats en worden de wensen en behoeften van de deelnemers geïnventariseerd (maatwerk)
-les-/documentatiemateriaal in handige mappen (maatwerk)